Η μάχη των 32 για την ανακύκλωση - Επιχειρηματίες από τις κατασκευές διεκδικούν μερίδιο της αγοράς

Το 2011 θα αρχίσει να λειτουργεί σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης των υλικών εκσκαφών και κατεδαφίσεων από τα ιδιωτικά οικοδομικά έργα. Συνολικά 32 παίκτες από τον τομέα των κατασκευών, ανάμεσά τους και μεγάλοι του κλάδου, της ανακύκλωσης και της αγοράς των οικοδομικών υλικών έχουν πάρει θέση, υποβάλλοντας σχετική αίτηση στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, για να πάρουν έγκριση και να δραστηριοποιηθούν στη νέα αγορά που
δημιουργεί η ανακύκλωση των μπαζών.

Με πολύχρονη καθυστέρηση, η ανακύκλωση των μπαζών αρχίζει σε μια περίοδο που η οικοδομή βρίσκεται στη βαθύτερη ύφεση των τελευταίων ετών. Η καθυστέρηση αποδίδεται σε εμπλοκές που σημειώθηκαν από το 2004 έως το 2009 για την τελική έγκριση από το Συμβούλιο της Επικρατείας του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος, που αφορά στην εναλλακτική διαχείριση των υλικών εκσκαφής και κατεδάφισης.

Επίσης σε ελλιπή προετοιμασία του εγχειρήματος, το οποίο αποτελεί υποχρέωση της χώρας από την ευρωπαϊκή νομοθεσία αλλά και σε παρελκυστικές πιέσεις, που αναπτύχθηκαν ενόσω κάλπαζε ο κατασκευαστικός τομέας. 

Αδειοδοτήσεις

Η ανακύκλωση των μπαζών φαίνεται ότι προσφέρεται στις νέες συνθήκες ως επενδυτική και επιχειρηματική διέξοδος. Εξασφαλίζει στους παίκτες που θα πιστοποιηθούν να αναπτύξουν μονάδες και συστήματα διαχείρισης εγγυημένα έσοδα από το ειδικό τέλος, που θα πληρώνουν στο εξής όλοι οι ιδιοκτήτες οικοδομών, μαζί με την έκδοση της οικοδομικής άδειας τους για την ανακύκλωση των υλικών εκσκαφής και κατεδάφισης.

Παράλληλα δίνει δυνατότητες πρόσθετης επιχειρηματικής δραστηριότητας στην εμπορία των ανακυκλωμένων υλικών είτε στην εξασφάλιση πρώτων υλών στα εργοτάξια, με ελεγχόμενο κόστος και ποιότητα.

Οι άδειες θα εκδοθούν τις επόμενες εβδομάδες από τον Εθνικό Οργανισμό Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων (ΕΟΕΔΣΑΠ), που ιδρύθηκε πρόσφατα με νόμο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και άρχισε να λειτουργεί με την τοποθέτηση νέου Διοικητικού Συμβουλίου.

Η εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου φέρνει σημαντικές αλλαγές για τους ιδιοκτήτες και τους κατασκευαστές οικοδομών. Ειδικότερα προβλέπεται ότι κατά το σχεδιασμό ενός ιδιωτικού έργου ο κατασκευαστής θα πρέπει να υποβάλει στην Πολεοδομία μαζί με τα υπόλοιπα δικαιολογητικά έκδοσης της οικοδομικής άδειας ένα φάκελο μελέτης, που θα περιλαμβάνει τεκμηριωμένη εκτίμηση για:

α) Τις ποσότητες μπαζών ή υλικών εκσκαφών που θα παραχθούν ανά κατηγορία υλικών.

β) Την ποσότητα και τον τύπο των υλικών που μπορεί να επαναχρησιμοποιήσει ο ίδιος κατά την κατασκευή.

γ) Την ποσότητα των υλικών που θα οδηγηθούν για ανακύκλωση ή αξιοποίηση.

δ) Την ποσότητα των υλικών που θα οδηγηθούν στους ΧΥΤΑ. Ταυτόχρονα ο κατασκευαστής θα πρέπει να αποδείξει ότι έχει συμβληθεί με εταιρεία, η οποία ασχολείται με την ανακύκλωση/ επαναχρησιμοποίηση μπαζών.

Με την κατάθεση των στοιχείων, ο κατασκευαστής θα υποβάλει εγγυητική επιστολή από τράπεζα ή το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Η εγγυητική θα αντιστοιχεί στο 0,2% επί του συνολικού προϋπολογισμού του έργου για εργασίες εκσκαφών και στο 0,5% του συνολικού προϋπολογισμού του έργου για κατασκευές και κατεδαφίσεις.

Μέσα σε ένα μήνα από την ολοκλήρωση του έργου, ο κατασκευαστής θα παίρνει βεβαίωση από την εταιρεία με την οποία είχε συμβληθεί ότι διαχειρίστηκε ως όφειλε τα μπάζα και στη συνέχεια (μέσα σε 10 μέρες) θα του επιστρέφεται η εγγυητική επιστολή. Για όλα τα ιδιωτικά έργα το ειδικό τέλος ανακύκλωσης των υλικών είναι μικρό, της τάξεως των 100 ευρώ για νέο διαμέρισμα 120 τετραγωνικών ή 1.000 ευρώ για μια τυπική πολυκατοικία, αλλά έρχεται να προστεθεί στις φορολογικές και άλλες επιβαρύνσεις που ισχύουν για την οικοδομή.

Στόχος, όπως προβλέπει η κοινή υπουργική απόφαση, είναι να ανακυκλώνεται και να επαναχρησιμοποιείται το 30% των μπαζών έως το 2012, το 50% έως το 2015 και το 70% έως το 2020, ενώ στα λατομεία και σε αναπλάσεις θα καταλήγουν μόνο όσα υλικά δεν μπορούν να αξιοποιηθούν. Το πλαίσιο αφορά μόνο τα «κοινά» υλικά όπως πέτρα, γυαλί, τούβλο, σίδερο, ατσάλι και όχι τα επικίνδυνα απόβλητα.

Ανεξέλεγκτη απόθεση στο περιβάλλον

ΕΙΚΟΣΙ εκατομμύρια τόνοι μπαζών, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος, «παράγονται» κάθε χρόνο στη χώρα μας, χωρίς μέχρι τώρα να υπάρχει νόμιμη δυνατότητα εναπόθεσής τους, με αποτέλεσμα να καταλήγουν ανεξέλεγκτα σε ανοιχτούς χώρους αλλά και σε προστατευόμενες περιοχές, προκαλώντας μεγάλη ζημία στο περιβάλλον.

Ειδικότερα στην Αττική κατά μέσο όρο δημιουργούνται 25.000 τόνοι μπαζών την ημέρα, που αντιστοιχούν περίπου στο 50% των παραγόμενων μπαζών όλης της χώρας. Η μόνη νόμιμη λύση μέχρι σήμερα είναι η χωματερή των Άνω Λιοσίων, όπου μπορεί να απορροφηθούν μόλις το 10% των παραγόμενων ποσοτήτων.

Αρκετές από τις υποψήφιες για αδειοδότηση μονάδες συστημάτων διαχείρισης υλικών εκσκαφής και κατεδαφίσεων σε διάφορες περιοχές της χώρας βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο να αρχίσουν τη λειτουργία τους. Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι μονάδα ανακύκλωσης αποβλήτων οικοδομής λειτούργησε πιλοτικά στα Άνω Λιόσια το 2002-2003 από την Τομή ΑΤΕ για τη διαχείριση των αποβλήτων μετά τις κατεδαφίσεις του σεισμού. 

Του Αργύρη Δεμερτζή - isotimia